ใส่รองเท้าผ้าใบวิ่งกับใส่รองเท้าผ้าใบแฟชั่น ต่างกันอย่างไรต่อสุขภาพเท้า

เคยลองหยิบรองเท้าคู่สวยในตู้มาใส่ออกกำลังกายเพราะคิดว่าก็เป็นผ้าใบเหมือนกัน พอผ่านไปครึ่งชั่วโมงเริ่มรู้สึกแปลกๆ ที่ฝ่าเท้าและหัวเข่า จากวันนั้นเลยเริ่มสังเกตว่า รองเท้าแต่ละคู่ถูกสร้างมาเพื่องานต่างกันจริงๆ รายละเอียดเล็กๆ อย่างความหนาของโฟม รูปทรงส้น หรือแม้แต่ผ้าด้านบน ล้วนส่งผลกับการลงน้ำหนักทุกก้าวที่เดิน มองว่าเป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้ เพราะเท้าต้องรับภาระทั้งวันตั้งแต่ตื่นจนเข้านอน

พักหลังเห็นเพื่อนรอบตัวบ่นปวดส้นตอนเช้าบ่อยขึ้น พอลองถามถึงรองเท้าที่ใส่ทำงานหรือเดินเล่น คำตอบมักเป็นคู่ที่ซื้อมาเพราะเข้ากับชุด ใส่ถ่ายรูปขึ้นกล้อง เลยอยากแชร์มุมมองที่เจอกับตัวว่า การเลือกรองเท้าให้เหมาะกับกิจกรรมส่งผลต่อความสบายทั้งตัว ไม่ใช่แค่เท้า แต่ลามไปถึงน่อง หลัง และท่าทางการเดิน ยิ่งถ้าต้องยืนหรือเดินเยอะ รองเท้าคืออุปกรณ์ชิ้นแรกที่ควรใส่ใจก่อนอย่างอื่น

รองเท้าวิ่งกับรองเท้าผ้าใบแฟชั่นหน้าตาคล้ายกัน แต่โครงสร้างข้างในต่างกันแบบคนละโลก รองเท้าวิ่งถูกออกแบบมาให้รับแรงกระแทกจากการก้าวไปข้างหน้าซ้ำๆ มีโฟมหลายชั้นอย่าง EVA หรือ Boost ที่ยุบแล้วเด้งกลับ มีดรอปส้นเท้ากับปลายเท้าประมาณ 6-12 มม. เพื่อให้การลงเท้าลื่นไหล ส่วนรองเท้าแฟชั่นเน้นผ้าแคนวาส หนัง หรือหนังสังเคราะห์ พื้นบาง แบน เรียบ ใส่แล้วดูเข้ากับกางเกงยีนส์หรือชุดทำงานมากกว่า มองว่าการเลือกใช้ผิดประเภทก็เหมือนเอารถสปอร์ตไปลุยทางลูกรัง สวยแต่ไม่ตรงงาน

เรื่องอุ้งเท้าเป็นจุดที่รู้สึกต่างชัดที่สุด รองเท้าวิ่งมี midsole ที่แข็งเป็นโครง ช่วยประคองไม่ให้เท้าล้มเข้าด้านในหรือบิดออกด้านนอกเวลาเดินนานๆ คนที่อุ้งเท้าแบนหรืออุ้งสูงจะได้การกระจายน้ำหนักที่ดีขึ้น ลดแรงกดใต้ฝ่าเท้า ส่วนรองเท้าแฟชั่นส่วนใหญ่พื้นในแบนราบ ไม่มีตัวดันอุ้งเท้า ใส่เดินห้างจากสยามไปเซ็นทรัลเวิลด์หรือยืนรอรถไฟฟ้าตอนเช้า พอผ่านไปชั่วโมงที่สองจะเริ่มรู้สึกปวดกลางฝ่าเท้า เหมือนเท้าต้องทำงานหนักแทนรองเท้า จากประสบการณ์ตรง การขาดซัพพอร์ตแบบนี้ทำให้เอ็นฝ่าเท้าตึงง่ายกว่าปกติ

ความนุ่มไม่ได้แปลว่าดีเสมอไป เป็นเรื่องที่เพิ่งเข้าใจหลังจากฟังหมอเท้าพูดบ่อยๆ รองเท้าที่ดีต้องมีพื้นแข็งบิดไม่พับครึ่งได้ ไม่ใช่แค่โฟมนุ่มๆ ที่เหยียบแล้วจม รองเท้าแฟชั่นจำนวนมากให้ความรู้สึกนุ่มตอนลองในร้าน แต่พอใส่จริงโครงสร้างไม่ล็อกข้อต่อ ทำให้ข้อเท้า เข่า ต้องขยับเกินจำเป็น รองเท้าวิ่งถึงจะดูแข็งกว่า แต่ความแข็งนั้นคือตัวช่วยลดการเคลื่อนไหวที่ไม่จำเป็น ลดความเสี่ยงเจ็บเรื้อรัง คิดว่านี่คือความต่างระหว่าง cushion กับ support ที่คนมักสับสน

พอใส่รองเท้าแฟชั่นวิ่งหรือเดินเร็วบนพื้นคอนกรีตบ้านเราเป็นประจำ ผลเสียจะเริ่มโผล่ที่หน้าแข้ง น่อง และส้นเท้า แรงกระแทกที่ควรถูกดูดซับโดยโฟมหลายชั้น กลับส่งตรงขึ้นขา ทำให้เสี่ยง shin splints หรือ plantar fasciitis ได้ง่ายกว่า หมอกระดูกเคยอธิบายว่ารองเท้าวิ่งรับน้ำหนักได้ประมาณสามเท่าของน้ำหนักตัวตอนวิ่ง ส่วนรองเท้าเดินทั่วไปรับได้ประมาณหนึ่งเท่าครึ่ง พอเอารองเท้าแฟชั่นไปใช้ผิดงาน กล้ามเนื้อฝ่าเท้าต้องเกร็งตลอดเวลาเพื่อชดเชย แล้วตื่นมาตอนเช้าจะเจ็บส้นก้าวแรกแบบทรมาน

เรื่องความทนกับราคาก็ต่างกันพอสมควร รองเท้าแฟชั่นทั่วไปพื้นจะเริ่มสึกและยุบหลังจากใส่เดินประมาณ 300-400 กิโลเมตร ราคาในร้านบ้านเราอยู่ราว 1,800 ถึง 4,300 บาท ส่วนรองเท้าวิ่งรุ่นเริ่มต้นดีๆ อยู่ราว 3,600 ถึง 6,500 บาท แต่ใช้ได้ 600-800 กิโลเมตรเพราะมียาง outsole เสริมและโฟมที่คืนตัวได้ ถ้าคิดเป็นค่าใช้จ่ายต่อกิโลเมตร รองเท้าวิ่งคุ้มกว่าเยอะ แถมไม่ต้องเปลี่ยนบ่อยเพราะพื้นเอียงหรือส้นสึกข้างเดียว ซึ่งอาการนั้นเจอบ่อยมากกับรองเท้าผ้าใบแฟชั่นที่ใส่เดินขึ้นลงบันได BTS ทุกวัน

ไม่ได้หมายความว่ารองเท้าแฟชั่นใส่ไม่ได้เลย ถ้าแค่วิ่งเหยาะๆ ไม่เกิน 2 กิโลบนลู่วิ่งยางในฟิตเนส หรือเดินบนสนามหญ้าที่สวนลุมตอนเย็น พื้นนุ่มช่วยซับแรงอยู่แล้ว และถ้าวิ่งน้อยกว่า 10 กิโลต่อสัปดาห์ เท้าแข็งแรง ไม่มีประวัติเจ็บมาก่อน ก็พอถูไถได้ แต่พอต้องยืนสอนทั้งวัน ทำงานพยาบาล เดินตลาดนัดจตุจักรหลายชั่วโมง หรือวิ่งบนถนนร้อนๆ แบบนั้นรองเท้าวิ่งชนะขาด เพราะมี breathability ระบายเหงื่อ มีโครงล็อกส้น ลดการเสียดสีจนเป็นตุ่มน้ำ

ส่วนตัวเลยปรับพฤติกรรมให้ใส่รองเท้าวิ่งประมาณ 80% ของเวลาที่ต้องอยู่นอกบ้าน แม้แต่วันที่ไม่ได้วิ่งก็ใส่เพราะโครงสร้างมันช่วยพยุงจริงๆ เก็บคู่แฟชั่นไว้ใส่ไปคาเฟ่หรือถ่ายรูปสั้นๆ เท่านั้น ที่บ้านก็เลิกเดินเท้าเปล่าบนพื้นกระเบื้อง หันมาใส่รองเท้าใส่ในบ้านที่มีพื้นแข็งบิดไม่ได้เหมือนกัน หมุนเวียนรองเท้าให้แห้งสนิทระหว่างวัน ไม่ยัดเข้าเครื่องอบ เพราะโฟมจะเสื่อมเร็ว การเปลี่ยนเล็กๆ พวกนี้ทำให้อาการปวดฝ่าเท้าตอนเย็นหายไปเยอะ รู้สึกว่าเท้าเป็นรากฐานของทั้งตัว ถ้ารากฐานมั่นคง เข่า หลัง ก็ไม่ต้องแบกรับแทน

สรุป

• รองเท้าวิ่งมีโฟมหลายชั้นและโครง midsole แข็งประคองข้อเท้า
• รองเท้าแฟชั่นพื้นบางแบนเน้นใส่สวยไม่มีตัวดันอุ้งเท้า
• ความนุ่มไม่ใช่ตัววัดว่าซัพพอร์ตดี พื้นต้องบิดไม่พับครึ่งถึงจะลดเจ็บ
• ใส่แฟชั่นวิ่งบนคอนกรีตทำให้ปวดหน้าแข้งน่องและเสี่ยงเจ็บเอ็นฝ่าเท้า
• รองเท้าวิ่งแพงกว่าแต่ใช้ได้นานกว่าคิดเป็นค่าใช้จ่ายต่อกิโลคุ้มกว่า
• แฟชั่นพอใส่ได้ถ้าวิ่งสั้นบนพื้นนุ่มหรือใช้ไม่เกิน 10 กิโลต่อสัปดาห์
• เลือกใส่รองเท้าวิ่ง 80 เปอร์เซ็นต์ของเวลาและมีรองเท้าใส่ในบ้านพื้นแข็งช่วยลดปวด